Hokjes- en potjesdenken speelt burger parten

17-05-2018

In een zeer kritisch rapport over de decentralisaties hekelt de Nationale ombudsman (foto) 'het hokjes- en potjesdenken' bij overheidsinstanties. Hebben zijn bezorgde geluiden nu wel effect?

Overheidsinstanties die verantwoordelijk zijn voor de zorg van burgers werken nog steeds te veel volgens hun eigen regels en kaders. Dat constateert Nationale ombudsman Reinier van Zutphen in zijn rapport Zorgen voor burgers. Van Zutphen: ‘Hokjesdenken van de overheid of potjesdenken als het gaat om de financiering blijft bij de burger voor knelpunten zorgen, zolang er geen flexibiliteit komt in het kijken naar benodigde zorg en geld,' zegt Van Zutphen. 'Dat hokjesdenken blijft de toegang tot zorg belemmeren. Instanties missen vaak nog wat burgers echt nodig hebben in hun situatie. Burgers krijgen hierdoor geen passende zorg. Dit is al veel te lang het geval, het kan en moet nu snel beter.’

Drempels hoog, regels complex
Meer dan een jaar geleden wees de ombudsman al op knelpunten die burgers ervaren als zij voor zorg aankloppen bij de overheid. En nog altijd hoort hij regelmatig van burgers dat het hen niet of nauwelijks lukt zorg of ondersteuning voor zichzelf te regelen. Op papier lijkt het allemaal goed geregeld, maar in de praktijk zijn drempels te hoog, regels te complex en vallen mensen buiten de boot.

Knelpunten
Een greep uit de knelpunten die burgers ervaren: het is niet altijd duidelijk bij welke instantie zij hun zorgaanvraag moeten indienen, zij worden van het kastje naar de muur gestuurd. Instanties wijzen burgers niet op onafhankelijke cliëntondersteuning. Hun zorg wordt niet gecontinueerd en zij ervaren bureaucratische rompslomp zoals overbodige (her)indicaties en te veel formulieren. Van Zutphen: ‘Deze knelpunten zijn ingrijpend, urgent en bestaan al veel te lang. Burgers moeten terecht kunnen bij één overheid waar instanties zoveel als nodig samenwerken.’

Dagelijkse realiteit
De Nationale ombudsman ziet keer op keer dat de overheid systemen ontwerpt die niet goed aansluiten op de dagelijkse realiteit van burgers. Dat is nu ook weer het geval. Het huidige zorgsysteem is ontworpen vanuit de verwachting dat instanties hierdoor meer vraaggericht, verantwoordelijker en efficie╠łnter werken. Maar drie jaar na de transitie in het zorgdomein ziet de ombudsman dat van deze ambitie nog te weinig terecht is gekomen. 

Bijdrage leveren
Er lijkt één verschil te zijn met de vorige keren dat organisaties de noodklok luidden. De ombudsman wilde met zijn nieuwste rapport Zorgen voor burgers niet alleen op problemen wijzen, hij wil ook een bijdrage leveren aan het zo snel mogelijk oplossen ervan. 'Burgers hoeven zich niet te verdiepen in de werking van het systeem van de overheid. Zij moeten terecht kunnen bij een eerste aanspreekpunt waar multidisciplinair wordt samengewerkt en domein-overstijgend wordt gehandeld. De overheid is er immers voor de burgers en niet andersom.'

Drie oplossingen
De Nationale ombudsman wil nu snel en concreet actie om de knelpunten op te lossen die de toegang tot zorg voor burgers belemmeren. Voor de betrokken instanties ziet hij drie oplossingen:

1) Werk integraal en multidisciplinair en verwijs burgers 'warm' door.

2) Zorg voor een overbruggingsbudget in situaties waarin het niet direct duidelijk is welke zorgwet of financiering van toepassing is.

3) Stel de uitvoering centraal en investeer in scholing en methodiekontwikkeling. Maak moeilijke gevallen bespreekbaar, escaleer indien nodig en leer ervan.

Besproken
Deze oplossingen heeft de ombudsman op 25 april jl. besproken met het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), Zorgverzekeraars Nederland (ZN), Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RvS). VWS, VNG en ZN gaan met de voorgestelde oplossingen aan de slag. Dit najaar zit de Nationale ombudsman opnieuw met hen aan tafel over de stand van zaken.

Terug naar het nieuws overzicht

Reacties

Reageren

ADVERTORIAL

Y-Publicaties

LOGOLINKS