Samenwerken levert gemeente niks op

30-11-2017

Samenwerking verlaagt de uitgaven van gemeenten niet, leidt niet tot meetbare verbetering van voorzieningen en beperkt de democratische controle. Dat concludeert COELO, het onderzoeksinstituut van de Rijksuniversiteit Groningen (foto).

Samenwerking tussen gemeenten nam van 2005 tot en met 2013 een grote vlucht. De uitgaven via gemeentelijke samenwerking verviervoudigden tot ruim acht miljard euro per jaar. COELO (Centrum voor onderzoek van de economie van de lagere overheden) onderzocht of de gemeentelijke uitgaven per inwoner in deze periode beïnvloed werden door samenwerking. Daarbij is gecorrigeerd voor demografische, economische en politieke factoren.

Geen financieel voordeel
Uit het onderzoek blijkt dat de totale gemeentelijke uitgaven niet veranderen als gevolg van samenwerking. Zelfs na enkele jaren ontstaat er geen financieel voordeel voor gemeenten die meer samenwerken. Op deelterreinen kan samenwerking wel geld besparen, maar dat is niet zichtbaar in de totale uitgaven.

Schaalvoordelen?
Vaak wordt gedacht dat kleine gemeenten niet de schaal hebben om bepaalde taken efficiënt te kunnen uitvoeren. Daarom onderzocht COELO ook of samenwerking bij kleine gemeenten anders uitpakt dan bij grotere gemeenten. Bij kleine gemeenten nemen de uitgaven door samenwerking eerder toe dan af. Ook bij grote gemeenten is dat zo. Bij middelgrote gemeenten heeft samenwerking geen effect op de uitgaven. 'In het sociaal domein is het bestaan van schaalvoordelen twijfelachtig,' schrijven de onderzoekers. Eén van hen, Maarten Allers, zegt daarover in NRC Handelsblad: 'Dat is mensenwerk, waarbij vaste kosten niet zijn te spreiden.' 

Voorzieningenniveau
Tot slot onderzocht COELO of samenwerking tot betere gemeentelijke voorzieningen leidt. Daar werden geen aanwijzingen voor gevonden: ‘Die relatie is moeilijk te meten, daarom bewijzen onze bevindingen niet dat voorzieningen door samenwerking niet kunnen verbeteren. We hebben alleen geen aanwijzingen gevonden dat dat wél gebeurt.’

Democratische controle
In NRC Handelsblad gaat onderzoeker Tom de Greef in op de bevinding van COELO dat samenwerken ook een nadeel heeft: de democratische controle is beperkt. 'De beleidsambtenaar gaat naar het samenwerkingsverband en adviseert de wethouder niet meer,' constateert De Greef. 'Die wethouder zit niet per se in het bestuur van een samenwerkingsverband en de gemeenteraad staat ook op afstand. Wie is er dan verantwoordelijk?'

Geen weg terug
Er is geen weg terug, zegt Allers: 'Ik verwacht dat gemeenten meer taken krijgen. Dat jaagt schaalvergroting aan. Als wij willen dat gemeenten steeds meer gaan doen, moeten we accepteren wat dat voor de democratische controle betekent en voor de uitgaven. Als we dat niet accepteren, moet het werk van gemeenten worden beperkt.'

Terug naar het nieuws overzicht

Reacties

Reageren

ADVERTORIAL

Y-Publicaties

LOGOLINKS